pianoTo English versionEnglish flag

TANGO'S VOOR PIANO

TANGO'S UIT ZUID-AMERIKA EN EUROPA

1.Igor Strawinsky (1882-1971) - Tango (1940) 3'30''
2.Isaac Albeniz (1860-1909) - Tango-bewerking Godowsky (1890) 3'
3.Kurt Weill (1900-1950) - 'Tango-Ballade' uit Dreigroschen Oper 2'
4.Henri Cliquet-Pleyel (1897-...) - 5 Tango's (1920-22) 10'
1.Modéré
2.Assez animé
3.Modéré
4.Doux et souple
5.Darius Milhaud (1892-1974) - Tango des Fratellini (1919) 2'
6.Stephan Wolpe (1902-1972) - Tango (1927) 3'
7.Jean Wiéner (1896-1982) - Tango (1955) 2'
8.Erwin Schulhoff (1894-1942) - Tango uit 'Partita' (1925) 3'
9.Ignacio Cervantes (1847-1905) - 6 Danzas cubanas 5'
-La tarde está amorosa
-Mis amores
-Ditirámbica (hommage aan Bacchus)
-Tintilla de Rota
-No llores mas!
-De mil amores
10.Ernesto Nazareth (1863-1934) - Odeon (Tango Brasileiro, 1926) 3'

P A U Z E
11.Horacio Salgan (1916) - A fuego lento 3'
Don Augustin Bardi 3'
12.Carel Kraayenhof (1957) - Clavel Rojo (1989) 3'
13.Osvaldo Pugliese (1905-1995) - La Yumba 2'30''
14.Dolf de Kinkelder (1953) - Quasitango (2002) 6'
15.Astor Piazzolla (1921-1992) - Milonga del Angel 11'
Uit'Estaciones': Otono Porteño Muerte del Angel
16.René Vargas Vera (1936) - Pampa Escondida (1997) 5'
Zamba para mi poncho (1965)
17.Gao Ping (1970) - Dance Fury (Hommage à Astor Piazzolla) (2000) 6'
18.Carlos Gardel (1890-1925) - Mi Buenos Aires querido 2'30''

TOELICHTING

In dit programma zijn voor de pauze Tango's voor piano te horen uit Zuid-Amerika en Tango's , die Europese componisten schreven nadat de Tangomuziek aan het begin van de twintigste eeuw Europa bereikt had.
De piano is vrijwel vanaf het begin een voornaam instrument in het Tango-ensemble geweest en vele grootheden uit de Tango geschiedenis, zoals Osvaldo Pugliese en Horacio Salgan waren, behalve orkestleider, ook pianist.

Igor Strawinsky -Tango

Strawinsky'sTango is niet een Tango, maar dè Tango. Strawinky probeert hier om het algemene van de muziekvorm te benadrukken en het banale of toevallige element uit te sluiten. Er is wel gezegd, dat als alle Tango's, die ooit gecomponeerd zijn, verloren zouden gaan met uitzondering van de Strawinsky-Tango, men in de volgende eeuw nog precies zou kunnen begrijpen wat een Tango is.

Isaac Albeniz -Tango

Albeniz kombineert in zijn pianomuziek veelal de Spaanse klankkleur en ritmiek met de elegantie van de salon. Van zijn cyclus España voor piano is de Tango in talrijke versies beroemd geworden. Godowsky maakte het stuk door een aantal toevoegingen geschikter voor de concertzaal, waarbij hij evenwel bijzonder trouw aan het origineel bleef.

Kurt Weill -'Tango-Ballade' uit Dreigroschen Oper

In dit lied bezingen twee vroegere minnaars, de hoer Jenny en haar pooier Mackie, op bitterzoete wijze de tijd waarin zij samen in een bordeel leefden. De hartstochtelijke, ironische en destructieve sfeer van het lied (door verraad van Jenny valt Mackie in handen van de politie), de locatie (een bordeel) en de verboden erotiek zijn allemaal elementen, die de keuze van een Tango op dit punt in de opera rechtvaardigen.

Henri Cliquet-Pleyel - 5 Tango's

De Franse componist Cliquet-Pleyel behoorde, samen met o.a. Henri Sauguet, tot de École d'Arceuil - een groep componisten, die Satie als haar voorbeeld beschouwde. In tegenstelling tot de muziek van zijn mentor heeft Cliquet-Pleyel's muziek vaak een zekere zwaarwichtigheid.
Met zijn 5 Tango's, geschreven tussen 1920 en 1922, heeft de componist sneller dan zijn meeste collega's gereageerd op de kennismaking met de nieuwe dans. Invloeden van Milhaud, zijn oudere vriend, zijn herkenbaar, o.a. in het veelvuldig toepassen van bitonaliteit (het gelijktijdig gebruik van twee verschillende toonsoorten). De derde Tango is opgedragen aan Milhaud, de eerste aan Jean Wiéner.

Darius Milhaud -Tango des Fratellini

Veel kunstenaars in het Parijs van de jaren twintig hadden een liefde voor het circus. Zij bezochten het befaamde Circus Médrano waar de gebroeders Fratellini als clowns werkzaam waren. Milhaud voerde hen ten tonele in zijn 'Boeuf sur le toit' uit 1919. Hierin verwerkte hij de vele muzikale indrukken, die hij kort tevoren in Brazilië had opgedaan, wat wellicht het opnemen van een Tango in het werk verklaart.

Stephan Wolpe -Tango

De Duitse componist Stefan Wolpe - o.a. leerling van Anton Webern - schreef in zijn jonge jaren een aantal werken voor dans- en theatergezelschappen. Deze dansstukken adermen de sfeer van de Neue Sachlichkeit uit. Melodie, harmonie en ritme worden erin gereduceerd tot fragmentarische elementen. Ze worden niet ontwikkeld, maar worden veeleer 'kubistisch' gerangschikt. Ook in deze Tango ondergaan de verschillende muzikale elementen een reductieproces waarbij uiteindelijk alleen een skelet van de Tango overblijft.

Jean Wiéner -Tango

De Franse componist en pianist Jean Wiéner interesseerde zich voor alle mogelijke muziekstijlen en -ontwikkelingen van de jaren '20. Hij organiseerde in die tijd de befaamde 'Concerts Salade', muzikale cocktails waarin naast klassieke werken ook de jazz- en dansmuziek een plaats vond. Wiéner schreef een reeks dansen voor klein orkest Drie daarvan, waaronder deze Tango, bewerkte hij voor piano.

Erwin Schulhoff - Tango uit Partita

De Tsjechische componist Erwin Schulhoff was één van de eerste componisten in Midden-Europa, die jazz en moderne dansvormen in zijn muziek verwerkte. Zijn oeuvre telt vier Tango's voor piano. In zijn benadering van de Tango valt een zekere hoekigheid op, die wel vaker te signaleren valt als Middeneuropese musici de moderne dansvormen van de andere kant van de oceaan (Foxtrot, Boston, Shimmy, Tango e.d.) in hun muzikaal idioom proberen te assimileren.

Ignacio Cervantes - 6 Danzas cubanas

De Cubaanse componist en pianist Ignacio Cervantes- een van de grondleggers van de Cubaanse concertmuziek - studeerde op Cuba en in Parijs. Zijn werk combineert dan ook Cubaaanse ritme's en melodieën met een Europese salonstijl. In zijn Cubaanse dansen is al het ritme te horen van de Tango, die mede de Cubaanse habanera als oorsprong heeft.

Ernesto Nazareth - Odeon

De componist Ernesto Nazareth is een belangrijke vertegenwoordiger van de Braziliaanse volksmuziek. 'A verdadeira encarnaçaõ de alma musical brasileira' , zo typeerde zijn beroemde landgenoot Villa-Lobos hem: de ware belichaming van de ziel der braziliaanse, muziek.
Vele auteurs spreken bij Nazareths muziek liever van 'choros' dan van Tango's. Choro's zijn meestal sneller van tempo en hebben ook een andere culturele achtergrond dan de Argentijnse tango.
Nazareth werkte 4 jaar als pianist in de Odeon-bioscoop in Rio de Janeiro. Deze tango schreef hij als een hommage aan dit beroemde filmhuis.

Horacio Salgan - A fuego lento

Horacio Salgan is - na de dood van Piazzolla en Pugliese- de laatste nog levende van de grote Tangocomponisten. Anders dan zijn twee beroemde collega's is hij altijd dicht bij de traditionele Tango gebleven. Zelf heeft Salgan daarover gezegd: 'Mijn creatieve proces is tegengesteld aan dat van Piazzolla, die zijn muziek heeft geschreven vanuit de noodzaak om uit de Tango weg te komen. Ik heb de mijne geschreven vanuit de idée fixe om tot de Tango door te dringen'.
In 'A fuego lento' ('op een laag vuur'), één van Salgan's beroemdste stukken, is goed de 'canned heat', de sluimerende, ingehouden hartstocht te horen, die zo karakteristiek is voor de Tango.

Carel Kraayenhof - Clavel Rojo

Carel Kraayenhof, de Nederlandse bandoneonist en leider van het tango-ensemble Sexteto Canyengue, die de kersverse prinses Maxima tot tranen toe wist te roeren, schreef deze Tango als hommage aan Osvaldo Pugliese, met wie hij samen tournees maakte door Zuid-Amerika. Pugliese was communist en kreeg van tijd tot tijd door de Argentijnse autoriteiten een speelverbod opgelegd. Hij belandde als gevolg daarvan dikwijls in de gevangenis. Zijn orkest liet de geplande concerten dan gewoon doorgaan en speelde zonder pianist. Op de vleugel werd een rode anjer (clavel rojo) neergelegd als blijk van solidariteit met de afwezige Pugliese. Op muren in de straten van Buenos Aires stond in die dagen te lezen: de Tango zit achter de tralies.

Osvaldo Pugliese - la Yumba

De stijl van Pugliese kan beschouwd worden als de schakel tussen de oude Tango en de Tango nuevo van Piazzolla. Zijn muziek kenmerkt zich door felle syncoperingen, gespeeld door gestreken contrabassen en beukende akkoorden in het basregister van de piano. De titel van deze Tango is een klanknabootsing van het effect, dat zo ontstaat: zzjjjjoem-ba......
'Het geweten van de Tango is dood', heette het toen Pugliese in 1995 overleed. Op zijn begrafenis werd één van zijn meest geliefde Tango's gespeeld: la Yumba.

Dolf de Kinkelder - Quasitango

"'Quasitango'maakt gebruik van stijlelementen uit de moderne Argentijnse tango. Het is gepassioneerde muziek, snel en vaak wisselend van tempo en stemming. Typisch voor de tango zijn het gebruik van chromatiek, de melodie-omspelingen, 'dikke', percussieve akkoorden, en een verwijzing naar verschillende klankkleuren van het tango-orkest: met name naar de piano zelf, met extreem lage en krachtige basnoten, en naar de bandoneon, door verdubbeling van de melodie in een, twee en zelfs drie octaven." (DdK)

Astor Piazzolla - Milonga del Angel / Muerte del Angel

Kort nadat Astor Piazzolla zich als compositiestudent had aangemeld bij de beroemde Parijse pedagoge Nadia Boulanger liet hij haar een aantal Tango's horen. Boulanger begreep, dat daarin Piazzolla's kracht lag en raadde hem aan zich hierin verder te ontwikkelen.
Piazzolla heeft een enorm aantal Tango's gecomponeerd. Mede doordat hij zijn jeugd in de open cultuur van New York en daarmee buiten het enigszins besloten tangomilieu van Buenos Aires doorbracht verwerkte hij in zijn Tango's ook andere muzieksoorten, met name jazz en modern-klassieke stromingen.
'Milonga del Angel' en 'Muerte del Angel' behoren tot Piazzolla's beroemdste stukken.
'Otono Porteño' ( een porteño is een havenbewoner, aldus betitelen de tangueros van Buenos Aires zich graag) vertegenwoordigt de herfst in de 'Cuatro Estaciones', de tangopedant van Vivaldi's jaargetijden.

René Vargas Vera - Pampa Escondida / Zamba para mi poncho

Het subtiele 'Pampa Escondida' is een milonga, de muziekvorm, die mede aan de wieg van de Tango heeft gestaan. De milonga was oorspronkelijk een lied en kwam op haar beurt weer voort uit de muziek van de 'payadores', de zangers van volksmuziek uit de pampa's, die zo'n belangrijke rol speelden in de wereld van de gauchos. Juist die wereld van de gauchos stond op het punt te verdwijnen toen de milonga de stad bereikte. De titel van deze milonga ('verborgen pampa', de oorspronkelijke liedtekst is van Suma Paz) is hier een verwijzing naar.
Ook de Zamba is duidelijk verwant met de Tango. Het is een tamelijk rustige dans met een ritme, afkomstig uit het Noordwesten van Argentinië. Deze Zamba is een lofzang op de in dat deel van het land veelgedragen poncho. De tekst van Luis Sánchez Vera bezingt de rol, die het kledingstuk heeft gespeeld in de Argentijnse vrijheidsstrijd.

Gao Ping - Dance Fury (hommage to Astor Piazzolla)

"This piece is my tribute to the Argentinain for whose music I have a great fondness. What attracts me the most in his music is the sense of conflict that seems to be present at all times;the conflict between the different worlds of the pure and the coarse, the light and the dark, and the harmonious and the dissonant. I ,as a creator of music, am fascinated by such opposite elements of life. So, I wrote this piece with the intent of expressing myself, but through the stylistic make-up of Piazzolla and the inexorable rhythms of Tango." (GP) Gao Ping is een Chinese componist en pianist, die momenteel in de
Verenigde Staten woont.

Carlos Gardel - Mi Buenos Aires querido

Tangozanger en componist Carlos Gardel genoot in Zuid-Amerika al tijdens zijn leven een status, welke die van Diego Maradonna nu ver overtreft. Het is weliswaar al meer dan 75 jaar geleden, dat Gardel bij een vliegtuigongeluk om het leven kwam, maar de hoeveelheid bloemen op zijn graf wekt de indruk alsof hij gisteren nog onder ons was.
De Tango wordt als een Argentijnse muziekvorm beschouwd, maar zij leeft voornamelijk sterk in de hoofdstad. In dit lied brengt Gardel (die overigens in Toulouse geboren werd...) een ode aan zijn geliefde Buenos Aires.